1. Албан Ёсны Хүндэтгэлийн Хэлбэр (격식체 — 하십시오체)
Албан ёсны хүндэтгэлийн хэлбэр (하십시오체 / 합니다 хэлбэр) нь солонгос хэлний хамгийн дээд хүндэтгэл, ёс жаягийг илэрхийлдэг.
- Цэрэг, мэдээний нэвтрүүлэг, албан ёсны телевизийн ярилцлагад.
- Ажил хэргийн танилцуулга, уулзалт, ажлын ярилцлагад.
- Ахмад настан, анх удаа уулзаж буй харилцагчтай харилцахад.
Одоо цагийн хувиргах дүрэм:
- Үйл үг/тэмдэг нэр дэвсгэр үсэгтэй (받침) бол: Үндэс +
-습니다(хүүрнэх) /-습니까?(асуух). - Дэвсгэр үсэггүй (эгшгээр төгссөн) бол: Үндэс +
-ㅂ니다(хүүрнэх) /-ㅂ니까?(асуух). - Нэр үгэнд: Нэр үг +
-입니다(хүүрнэх) /-입니까?(асуух). - Албан тушаалын тушаах хэлбэр: Үндэс +
-(으)십시오(Тэгнэ үү / хийнэ үү). - Албан санал тавих хэлбэр: Үндэс +
-(으)ㅂ시다(Хамтдаа хийцгээе).
Үндэс нь
ㄹ үсгээр төгссөн үгс (살다, 만들다 гэх мэт) ㅂ-тэй уулзахад ㄹ гээгдэнэ. Жишээ: 살다 ➔ 살 + ㅂ니다 ➔ 삽니다 (Амьдардаг); 만들다 ➔ 만듭니다 (Хийдэг). Бодит жишээ:
| Үндэс үг | Хүүрнэх өгүүлбэр | Асуух өгүүлбэр | Монгол утга | Дуудлага |
|---|---|---|---|---|
| 가다 (Явах) | 갑니다 | 갑니까? | Явах / Явах уу? | |
| 먹다 (Идэх) | 먹습니다 [먹씀니다] | 먹습니까? | Идэх / Идэх үү? | |
| 살다 (Амьдрах) | 삽니다 | 삽니까? | Амьдрах / Тэнд амьдардаг уу? | |
| 학생 (Сурагч) | 학생입니다 [학쌩임니다] | 학생입니까? | Сурагч мөн / Сурагч уу? | |
| 앉다 (Суух) | 앉으십시오 (Тушаах) | 앉읍시다 (Уриалах) | Сууна уу / Хамтдаа сууцгаая |
2. Энгийн Хүндэтгэл (해요체) ба Дотно Яриа (반말)
Өдөр тутмын амьдралд хамгийн их (80% гаруй) хэрэглэгддэг, найрсаг бөгөөд хүндэтгэлтэй хэлбэр юм.
A. Энгийн Хүндэтгэлийн Хэлбэр (해요체): Өдөр тутмын стандарт яриа
- Сүүлчийн эгшиг нь ㅏ эсвэл ㅗ байвал:
-아요залгана. (가다 ➔ 가요; 보다 ➔ 봐요; 살다 ➔ 살아요) - Сүүлчийн эгшиг нь ㅏ, ㅗ биш (ㅓ, ㅜ, ㅣ, ㅡ, ㅐ...):
-어요залгана. (먹다 ➔ 먹어요; 마시다 ➔ 마셔요; 배우다 ➔ 배워요) - 하다-аар төгссөн үйл үг: Үргэлж
해요болж хувирна. (공부하다 ➔ 공부해요; 일하다 ➔ 일해요) - Нэр үг: Дэвсгэртэй +
-이에요| Дэвсгэргүй +-예요. (의사예요; 선생님이에요)
- ㅂ-ийн дүрэм бус хувирал: Эгшгийн өмнө
ㅂнь우болон хувирч어요залгаснаар워요болно. (춥다 ➔ 추워요 хүйтэн, 어렵다 ➔ 어려워요 хэцүү. Онцгой: 돕다 ➔ 도와요 туслах). - ㄷ-ийн дүрэм бус хувирал: Эгшгийн өмнө
ㄷньㄹболон хувирна. (듣다 ➔ 들어요 сонсох, 걷다 ➔ 걸어요 алхах). - 르-ийн дүрэм бус хувирал: Өмнөх үед
ㄹдэвсгэр нэмэгдэж라/러залгагдана. (모르다 ➔ 몰라요 мэдэхгүй, 빠르다 ➔ 빨라요 хурдан). - ㅡ-ийн дүрэм бус хувирал: Эгшгийн өмнө
ㅡүсэг гээгдэнэ. (크다 ➔ 커요 том, 쓰다 ➔ 써요 бичих, 예쁘да ➔ 예뻐요 хөөрхөн).
B. Дотно Хэлбэр (반말 — Banmal):
Зөвхөн нас чацуу дотны найз нөхөд, өөрөөс дүү хүмүүс, хүүхдүүдтэй ярихад хэрэглэнэ. Танихгүй хүн, ахмад настантай ярихдаа хэзээ ч бүү хэрэглээрэй!
해요체-ийн төгсгөлийн 요-г хасахад л хангалттай!가요 ➔ 가 | 먹어요 ➔ 먹어 | 공부해요 ➔ 공부해 | 예뻐요 ➔ 예뻐.
3. Харьцуулсан Хүснэгт (3 Түвшин)
Өдөр тутмын түгээмэл хэллэгүүдийн 3 өөр түвшин дэх харьцуулалт:
| Хэллэг / Үйлдэл | Албан ёсны (하십시오체) | Энгийн хүндэтгэл (해요체) | Дотно яриа (반말) | Дуудлага |
|---|---|---|---|---|
| Сайн байна уу / Мэндчилгээ | 안녕하십니까? | 안녕하세요 | 안녕 | |
| Маш их баярлалаа / Баярлалаа | 감사합니다 / 고맙습니다 | 고마워요 | 고마워 | |
| Уучлаарай / Өршөөгөөрэй | 죄송합니다 / 미안합니다 | 미안해요 / 죄송해요 | 미안해 | |
| Баяртай (явж байгаа хүнд) | 안녕히 가십시오 | 안녕히 가세요 | 잘 가 | |
| Хоолоо идсэн үү? | 식사하셨습니까? | 밥 먹었어요? | 밥 먹었어? | |
| Сайхан амраарай | 안녕히 주무십시오 | 잘 자요 | 잘 자 | |
| Тийм / Зөв | 예 / 그렇습니다 | 네 / 맞아요 | 응 / 맞아 |
4. Стандарт Дуудлага ба Авиа Зүйн 7 Үндсэн Дүрэм
Солонгос хэлний үгсийг чөлөөтэй, эв зүйтэй дуудахын тулд эдгээр 7 үндсэн авианы хувирлыг заавал мэдэх хэрэгтэй.
A. Дэвсгэр Үсгийн (받침) 7 Төлөөлөх Дуудлага
Дүрэм: 받침 (Patchim) ➔ 7 Representative Sounds:
| Дуудлага | Patchim | Бодит жишээ | Play |
|---|---|---|---|
| [ㄱ] | ㄱ, ㅋ, ㄲ, ㄳ, ㄺ | 수박 [수박], 부엌 [부억], 밖 [박], 닭 [닥] | |
| [ㄴ] | ㄴ, ㄵ, ㄶ | 눈 [눈], 편지 [편지], 앉다 [안따], 많다 [만타] | |
| [ㄷ] | ㄷ, ㅅ, ㅈ, ㅊ, ㅌ, ㅎ, ㅆ | 옷 [옫], 낮 [낟], 꽃 [꼳], 끝 [꾿], 있다 [읻따] | |
| [ㄹ] | ㄹ, ㄼ, ㄽ, ㄾ, ㅀ | 달 [달], 물 [물], 넓다 [널따], 핥다 [할따] | |
| [ㅁ] | ㅁ, ㄻ | 봄 [봄], 마음 [마음], 삶 [삼] | |
| [ㅂ] | ㅂ, ㅍ, ㅄ, ㄿ | 밥 [밥], 잎 [입], 값 [갑], 읊다 [읍따] | |
| [ㅇ] | ㅇ | 강 [강], 방 [방], 공항 [공항] |
B. Авиа Зүйн 7 Гол Хувирлын Дүрэм:
1. Залгах дуудлага (연음화 — Linking)
Өмнөх үгийн дэвсгэр үсэг нь дараагийн эгшгээр (ㅇ үсгээр) эхэлсэн үе рүү шилжин дуудагдана.
• 한국어 ➔ [한구거]
• 음악 ➔ [으막]
• 읽어요 ➔ [일거요]
• 앉아요 ➔ [안자요]
2. Чангарах дуудлага (경음화 — Tensification)
[ㄱ, ㄷ, ㅂ] дэвсгэрийн дараа [ㄱ, ㄷ, ㅂ, ㅅ, ㅈ] гийгүүлэгч орвол чанга [ㄲ, ㄸ, ㅃ, ㅆ, ㅉ] болж дуудагдана.
• 학교 ➔ [학꾜]
• 식당 ➔ [식땅]
• 잡지 ➔ [잡찌]
• 국수 ➔ [국쑤]
3. Хамрын авиа болох (비음화 — Nasalization)
[ㄱ, ㄷ, ㅂ] дэвсгэр [ㄴ, ㅁ]-тэй уулзвал [ㅇ, ㄴ, ㅁ] болж өөрчлөгдөнө.
• 한국말 ➔ [한궁말]
• 감사합니다 ➔ [감사함니다]
• 십년 ➔ [심년]
• 국립 ➔ [궁닙]
• 음료수 ➔ [음뇨수]
4. Шингэн авиа болох (유음화 — Liquidization)
[ㄴ] ба [ㄹ] хоёр үсэг дараалан орвол аль аль нь [ㄹ] авиа болон дуудагдана.
• 신라 ➔ [실라]
• 연락 ➔ [열락]
• 설날 ➔ [설랄]
• 칼날 ➔ [칼랄]
5. Хийт авиа болох (격음화 — Aspiration)
[ㄱ, ㄷ, ㅂ, ㅈ] нь [ㅎ] үсэгтэй нийлэхдээ хүчтэй хийт [ㅋ, ㅌ, ㅍ, ㅊ] болно.
• 축하 ➔ [추카]
• 좋다 ➔ [조타]
• 입학 ➔ [이팍]
• 맞히다 ➔ [마치다]
6. Тагнайн авиа болох (구개음화 — Palatalization)
[ㄷ, ㅌ] дэвсгэр нь [이] эгшигтэй уулзахдаа [지, 치] болж дуудагдана.
• 같이 ➔ [가치]
• 굳이 ➔ [구지]
• 붙이다 ➔ [부치다]
• 밭이 ➔ [바치]
7. ㅎ авиа гээгдэх, сулрах (ㅎ 탈락 / 약화)
[ㅎ] гийгүүлэгч эгшгийн өмнө ороход бараг дуудагдахгүй гээгдэнэ.
• 좋아요 ➔ [조아요]
• 많이 ➔ [마니]
• 넣어 ➔ [너어]
• 괜찮아요 ➔ [괜차나요]
5. Мэдлэгээ Шалгах Интерактив Тест
Дээрх дүрэм, дуудлагыг хэр сайн ойлгосноо дараах 5 тестээр шалгаарай: